Η Σιάτιστα Κοζάνης είναι αναμφίβολα η πόλη των αλόγων. Σε όλες τις εκφάνσεις της κοινωνικής ζωής, από την εργασία μέχρι μεγάλες θρησκευτικές εορτές, τα άλογα συντροφεύουν τους κατοίκους της περιοχής και αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι του συνόλου. Κάποτε οι άνθρωποι τα χρησιμοποιούσαν και ως μεταφορικό μέσο, οπότε κάθε σπίτι είχε κι από ένα άλογο. Σήμερα συναντούμε στην Κοζάνη την αρχαιότερη φυλή αλόγων ολόκληρης της Ευρώπης, τους ξακουστούς πλαγιοτροχαστές. Πρόκειται για τα άλογα που ίππευε και ο Μέγα Αλέξανδρος, όταν επέκτεινε την αυτοκρατορία του στα βάθη της Ανατολής.

Ποια είναι όμως τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά αυτής της φυλής; H φυλή της Πηνείας, όπως είναι ευρέως γνωστή, αποτελείται από άλογα λιτοδίαιτα, μεγάλης αντοχής και με νευρική ιδιοσυστασία. Οι ρίζες τους βρίσκονται στην Αρχαία Ελλάδα και είναι περιζήτητα λόγω του πλαγιοτροχασμού τους, ενός ιδιαίτερου βηματισμού πολύ ξεκούραστου για τον αναβάτη. Πιο συγκεκριμένα, τα πόδια της ίδιας μεριάς του αλόγου, π.χ. το δεξί μπροστά, με το δεξί πίσω, περπατούν και τρέχουν ταυτόχρονα και απόλυτα συγχρονισμένα. Αυτή η ιδιαιτερότητα οφείλεται σε ένα γονίδιο, το DMT3E, που ευθύνεται για τον πλαγιοτροχασμό.

Μάλιστα, τα άλογα αυτά είναι τόσο ανθεκτικά και απόλυτα εγκλιματισμένα στο ελληνικό περιβάλλον, που απαιτούν τη λιγότερη φροντίδα από όλα τα άλλα είδη αλόγων που έχουμε σήμερα στη χώρα μας. Οι πλαγιοτροχαστές εξακολουθούν μετά από χιλιάδες χρόνια να επιβιώνουν στην περιοχή μας, και είναι άρρηκτα συνδεδεμένοι με τις τοπικές παραδόσεις, ενώ στην Σιάτιστα αποτελούν σήμα κατατεθέν και των καβαλάρηδων της πόλης. Η ίδια φυλή συναντάται και στην Κρήτη, και πρόκειται για τα άλογα που εμφανίζονται σε μινωικές παραστάσεις, αρχαία νομίσματα και γλυπτά. Ο πλαγιοτροχασμός αποκαλείται συχνά και ως ραβάνι ή γιοργαλίδικο τρέξιμο. Εσείς, γνωρίζατε γι’ αυτά τα άλογα;