Τεχνητή νοημοσύνη
(αισιοδοξία ή φόβος;)
1 ο μέρος

Γράφει ο Κώστας Δόρτσιος
Σκέψεις και Ιδέες
Είναι αλήθεια ότι σήμερα στην εποχή της ταχύτατα εξελισσόμενης
τεχνολογίας ο άνθρωπος ζει και καρπώνεται τα αποτελέσματα αυτής της ανάπτυξης,
όμως δεν παύει να προβληματίζεται και να διερωτάται για το ποιο θα είναι το αύριο
το δικό του, αλλά και το μέλλον των παιδιών του και των επόμενων γενεών.
Αν σκεφτούμε ακόμα ότι η ανάπτυξη της τεχνολογίας επηρεάζει διαχρονικά
τις οικονομικές και κοινωνικές εξελίξεις, τις διάφορες διακρατικές σχέσεις καθώς
επίσης και την απλή καθημερινότητα των ανθρώπων, γενικότερα τον πολιτισμό, τότε
αναπόφευκτα μπορούμε να πούμε ότι είναι δικαιολογημένη μια παραπέρα μελέτη
και ανάγνωση της σημερινής πραγματικότητας.
Από την ιστορία της ανθρωπότητας μας είναι γνωστό ότι κάθε φορά που οι
άνθρωποι βρίσκονταν αντιμέτωποι με έναν νέο επίτευγμα της επιστήμης και της
τεχνολογίας, αισθάνονταν μια φοβία και ένα δισταγμό. Μια απορία και μια
αμφισβήτηση για το νέο κατόρθωμα της τεχνολογίας. Η μετάβαση από τη μια
καθιερωμένη κατάσταση την οποία βίωνε στη νέα ήταν δύσκολη. Η φάση της
κατανόησης και της αντίληψης της νέας ωφέλειας έπαιρνε χρόνο και δυσκολία.
Η φωτιά, το μαχαίρι, ο τροχός, το αυτοκίνητο, το τηλέφωνο, η τηλεόραση, τα
φάρμακα, και πολλά άλλα που σήμερα έχουν μπει στην καθημερινότητα και στη ζωή
του σύγχρονου ανθρώπου, στην αρχή προβλημάτισαν, φόβισαν και δυσκόλεψαν τον
άνθρωπο. Πολλοί βέβαια έβλεπαν τα νέα δεδομένα με τόλμη και αισιοδοξία, άλλοι
όμως με δισταγμό, φοβία και με μια συντηρητικότητα που δεν τους επέτρεπε να
αποδεχτούν τη νέα πραγματικότητα.

* * *

Ένα θέμα που σήμερα βρίσκεται στην επικαιρότητα και για το οποίο
γράφονται και λέγονται πολλά και διάφορα είναι η λεγόμενη τεχνητή νοημοσύνη. Η
συντομογραφία της τεχνητής νοημοσύνης στα ελληνικά είναι (ΤΝ)=Τεχνητή
Νοημοσύνη και η αντίστοιχη διεθνής είναι η (Al)=Artificial Intelligence.
Θα αναφερθώ στο θέμα αυτό εκφράζοντας τις προσωπικές μου απόψεις που
πηγάζουν από τη δικιά μου θεώρηση, αλλά θα επικαλεστώ και κάποιες πιο
προχωρημένων μελετητών μιας και τώρα εξελίσσεται η όλη αυτή νέα
πραγματικότητα.

[2]

Πριν ένα χρόνο η συζήτηση στρεφόταν γύρω από το θέμα αυτό εκφράζοντας
κυρίως τον προβληματισμό στο χώρο της παιδείας. Κυρίως στην τριτοβάθμια
εκπαίδευση όπου οι φοβίες και οι αντιρρήσεις στρέφονταν στο κατά πόσο οι
εργασίες των φοιτητών αποτελούσαν έργο προσωπικό ή προϊόν της τεχνητής
νοημοσύνης.

* * *

Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά. Σήμερα που οι περισσότεροι
διαθέτουν σύγχρονα τηλέφωνα και έχουν διαδικτυακή σύνδεση μπορούν να
γνωρίσουν εύκολα, αυτό που η τεχνητή νοημοσύνη μας προσφέρει. Θα αναφερθώ
σε συγκεκριμένα παραδείγματα που σε μένα προκάλεσαν ιδιαίτερη εντύπωση και
προβληματισμό.
Είναι γνωστό ότι το διαδίκτυο ή αλλιώς ο παγκόσμιος ιστός είναι ένα
γιγάντιος αποθηκευτικός χώρος, όπου εκεί μέσα έχει αποθηκευτεί εδώ και κάποιες
δεκαετίες σχεδόν όλη η ανθρώπινη γνώση. Τεράστια η γνώση αυτή που μέχρι πριν
κάποιες δεκαετίες ήταν αποθηκευμένη σε τόμους βιβλίων και άλλων έντυπων
μέσων. Ένας τέτοιος αποθηκευτικός χώρος ήταν η περίφημη Βιβλιοθήκη της
Αλεξάνδρειας περίπου το 300 π. Χ. η οποία καταστράφηκε από πυρκαγιά, πολλά όμως
βιβλία της σώθηκαν επειδή οι Άραβες τα μετάφρασαν στα αραβικά και στη συνέχεια
έφτασαν στην Ευρώπη. Κάποιος είπε ότι αν δεν καίγονταν αυτή η βιβλιοθήκη, όπου ήταν
συσσωρευμένη όλη η αρχαία ελληνική γνώση, τότε ο άνθρωπος θα είχε φθάσει στο φεγγάρι
το 15 ο αιώνα!
Σήμερα η γνώση αυτή έγινε τεράστια και λένε οι ειδικοί, ότι κάθε δέκα χρόνια
η γνώση αυτή διπλασιάζεται! Αντιλαμβάνεται κανείς ότι η αποθήκευση αυτής της
γνώσης είναι το σημαντικό ζητούμενο της εποχής μας για τούτο και οι επιστήμονες
αναζητούν αποθηκευτικές μονάδες μεγαλύτερης χωρητικότητας από αυτές που
σήμερα διαθέτουν.
Ύστερα από αυτά αντιλαμβάνεται κανείς ότι το τηλέφωνο που διαθέτουμε
σήμερα, το γνωστό με τη λέξη «κινητό» είναι μια θύρα όπου μπορεί κανείς να μπει
στη μεγάλη αυτή αποθήκη και να βρει κάτι που τον ενδιαφέρει.
Για παράδειγμα: Γράφω στο κινητό μου τη λέξη «Άγιος Γεώργιος Γρεβενών»
θέλοντας να μάθω κάποια πράγματα για το χωριό μας. Μέχρι τώρα η θύρα αυτή
άνοιγε και σε οδηγούσε σε πλήθος από αναρτήσεις που περιέχονταν στον
αποθηκευτικό αυτό χώρο. Έπρεπε να διαθέτεις υπομονή και καλή γνώση των
διαδρομών που έπρεπε να ακολουθήσεις μέσα από κείμενα, εικόνες, δυναμικά
αρχεία για να βρεις αυτό που σε ενδιέφερε. Μια επεξεργασία που πραγματικά σε
προσέφερε πλούσια πληροφόρηση για το πρόβλημα που σε ενδιέφερε κάθε φορά
αλλά και αρκετά επίπονη και χρονοβόρα.
Η δικιά μου εμπειρία ως μαθηματικού: Τα τελευταία χρόνια, η βιβλιοθήκη
που είχα στο σπίτι μου όλο και γινότανε πιο δύσχρηστη για μένα. Καθισμένος στον
υπολογιστή μου και ψάχνοντας να βρω μια μαθηματική πληροφορία, δεν έψαχνα
στη βιβλιοθήκη μου να βρω το αντίστοιχο βιβλίο, να το φυλλομετρήσω, όπως έκανα

[3]

για χρόνια, αλλά με ένα κλικ στον υπολογιστή μου έβρισκα την πληροφορία αμέσως
χωρίς να κάνω τον κόπο να την ψάχνω στη βιβλιοθήκη μου. Χρόνο με το χρόνο
έμπαιναν στο διαδίκτυο όλο και περισσότερα βιβλία που εγώ είχα στις ντουλάπες
μου. Έτσι έφτασα σήμερα να μη χρησιμοποιώ τη βιβλιοθήκη μου εκτός ελαχίστων
περιπτώσεων.
Κάπως έτσι κινήθηκε το διαδίκτυο όχι μόνο στη χώρα μας αλλά και σε
ολόκληρο τον κόσμο. Για τούτο και ονομάζεται το διαδίκτυο και παγκόσμιος ιστός.
Είναι μια μεγάλη αποθήκη, μια μεγάλη βιβλιοθήκη με όλη την παγκόσμια γνώση που
μέχρι τώρα αναρτήθηκε σ’ αυτόν. Είναι πραγματικά κάτι το μυστήριο και πολύ
δαιδαλώδες που δεν μπορεί ο απλός άνθρωπος να συλλάβει τη δομή του, ούτε
αυτούς που τον δημιούργησαν κι αυτούς που τον ελέγχουν. Μπορεί όμως να τον
χρησιμοποιεί.
Τον παγκόσμιο αυτό ιστό τον ελέγχουν, τον συντηρούν και τον αναπτύσσουν
διάφορες πολυεθνικές εταιρείες, όπως είναι η Google, Mikrosoft, Apple, Nvidia,
Amazon, Meta και πολλές άλλες οι οποίες ανταγωνίζονται στην κυριαρχία της
πληροφορίας και της εξέλιξης με τους δικούς της κάθε φορά στόχους και επιδιώξεις.
Η πληροφορία και ο έλεγχος της πληροφορίας αποτελεί σήμερα το ύψιστο
ζητούμενο της κυριαρχίας και του ελέγχου της παγκόσμιας αγοράς και το οποίο
αγγίζει τον έλεγχο της πολιτικής και της οικονομίας του πλανήτη μας.

* * *

Μέχρι τώρα, όπως αναφέρθηκε, η διαχείριση από τον απλό χρήστη του
χώρου αυτού, απαιτούσε την είσοδο στο διαδίκτυο κάτι πολύ απλό και εύκολο και
στη συνέχεια η αναζήτηση του θέματος. Η αναζήτηση αυτή ήταν αρκετά επίπονη και
χρονοβόρα. Έπρεπε να περιπλανηθείς μέσα σε ένα σύνθετο περιβάλλον και ο
κίνδυνος να αλλάξεις άλλο «μονοπάτι» ήταν πολύ συχνός. Ο χρήστης έμπαινε σε μια
μεγάλη «βιβλιοθήκη» όπου όλα τα θέματα ήταν σχετικά με το αρχικό ερώτημα, αλλά
ποιο ακριβώς ήταν το πιο ουσιαστικό ήταν δύσκολο να βρεθεί. Ο χρόνος που
απαιτούσε ήταν αρκετά μεγάλος και μάλιστα στη σημερινή εποχή όπου ο χρόνος
είναι πολύτιμος!
Στο σημείο αυτό έρχεται η τεχνητή νοημοσύνη η οποία λειτουργεί έτσι ώστε
να σε απαλλάξει από την πολυπλοκότητα αυτή και να σου δώσει την απάντηση σε
πολύ σύντομο χρόνο. Η σπουδαιότητα της νέας αυτής κατάκτησης της επιστήμης
στηρίζεται στο γεγονός ότι η τεχνητή νοημοσύνη διαθέτει την ικανότητα να διαβάζει
ταχύτατα όλες τις πληροφορίες του παγκόσμιου ιστού, τις σχετικές με το θέμα που
αναζητούμε και αφού τις μελετήσει απαντά με ένα τρόπο σύμφωνο με την ταχύτατη
αυτή μελέτη. Κι ακόμα προχωρά παραπέρα, δημιουργεί ένα συνεχή διάλογο με το
χρήστη και δίνει απαντήσεις σε διάφορες σχετικές πτυχές του αρχικού ερωτήματος.
Έτσι ο χρήστης βρίσκεται σε μια σχέση με έναν άυλο συνομιλητή και πληροφορείται
για θέματα που αυτός επιλέγει. Με άλλα λόγια η τεχνητή νοημοσύνη μας
διευκολύνει να βρούμε απαντήσεις σε διάφορα θέματα που μας απασχολούν και

[4]

βέβαια οι απαντήσεις που μας δίνει είναι σύμφωνες με όλες εκείνες που έχουν
καταχωρηθεί στον παγκόσμιο ιστό.
Η δουλειά που επιτελεί η τεχνητή νοημοσύνη είναι πολύπλοκη και συνθετική.
Στα ερωτήματα του χρήστη απαντά ως ένας «σκεπτόμενος άνθρωπος» που έχει τη
δυνατότητα να συνθέτει τις πληροφορίες που βρίσκει στον παγκόσμιο ιστό και να
δίνει σύντομα και με σαφήνεια απαντήσεις.
Τα ερωτήματα που δέχεται είναι ποικίλα και επί παντός επιστητού. Από
απλές ερωτήσεις μέχρι τις πιο σύνθετες. Θα αναφέρω ένα παράδειγμα:
Κάποιος έχει πρόβλημα με τη μέση του και θέλει να μάθει τι ακριβώς του
συμβαίνει. Έτσι εύκολα μέσα από το κινητό του κι από το σπίτι του ερωτά:
Ερώτημα: Με πονάει η μέση μου εδώ και μια εβδομάδα.
Απάντηση ( ΑΙ): «Λυπάμαι πολύ που ταλαιπωρείστε με τη μέση σας εδώ
και μια εβδομάδα. Ένας πόνος στη μέση που διαρκεί μία εβδομάδα απλή μυϊκή
καταπόνηση ή ψύξη, όμως καθώς επιμένει, είναι σημαντικό να αξιολογηθεί
σωστά.»
Η απάντηση αυτή όπως μπορεί να αντιληφθεί κανείς έχει ένα προσωπικό
χαρακτήρα και μάλιστα δηλώνεται και μια συναισθηματική κατάσταση με το ρήμα
«Λυπάμαι». Έτσι αμέσως ο χρήστης, και χωρίς να το θέλει, αρχίζει να νομίζει ότι
συνομιλεί με ένα υπαρκτό πρόσωπο, με ένα φίλο του, με έναν ειδικό και αμέσως
αρχίζουν οι προσδοκίες καθόσον το ερώτημα του, δηλαδή ο πόνος στη μέση τον
απασχολεί.
Στη συνέχεια η (ΤΝ) συνεχίζει:
(ΤΝ): «Πότε πρέπει να πάτε αμέσως στον γιατρό»
Αρχίζει τότε να αναφέρει όλες τις περιπτώσεις που είναι δυνατόν να συμβούν
και ο ασθενής να πάει αμέσως στο γιατρό. Αυτό δηλώνει μια συνέπεια που δείχνει
ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν υποκαθιστά το γιατρό αλλά έναν καλό σύμβουλο
σχετικό με το ερώτημα.
Ακόμα αναφέρει:
(ΤΝ): «Πρώτες βοήθειες για ανακούφιση στο σπίτι»
Στο τέλος προκαλεί το χρήστη να υποβάλλει ερωτήσεις για καλύτερη
κατανόηση του όλου προβλήματος.
(ΤΝ): «Για να σας βοηθήσω καλύτερα, μπορείτε να μου πείτε:
 Ο πόνος ξεκίνησε ξαφνικά μετά από κάποιο βάρος/κίνηση ή σταδιακά;
 Απλώνεται καθόλου προς τους γλουτούς ή το πόδι;
 Υπάρχει κάποια στάση σώματος που σας ανακουφίζει καθόλου;»
Από το παραπάνω παράδειγμα καταλαβαίνει κανείς ότι μέσα στο διαδίκτυο

[5]

εμφανίζεται ένας «καλός» φίλος, ένας «καλός» σύμβουλος ο οποίος εκτός του ότι
μας πληροφορεί για το ερώτημα μας, μας συμβουλεύει για το πως πρέπει να το
διαχειριστούμε και μάλιστα με ένα τρόπο που σιγά σιγά αρχίζουμε να τον θεωρούμε
ως έναν καθημερινό συνομιλητή!
Η δυνατότητα της τεχνητής νοημοσύνης δε σταματά εδώ. Ας δούμε ένα άλλο
παράδειγμα όπου κάποιος θέλει να γράψει ένα ποίημα. Και πάλι από το κινητό του
υποβάλλει το ερώτημα:
Ερώτημα: Θέλω ένα ποίημα για τον Νεομάρτυρα Άγιο Γεώργιο και μάλιστα
στην ελληνιστική γλώσσα που να περιέχει έξι στίχους
Απάντηση (ΑΙ):

«Χαίρε, Γεώργιε, μάρτυς τοῦ Χριστοῦ νέε,
ὅτι τὸν τύραννον κατήσχυνας στερρῶς.
Οὐκ ἐφοβήθης θάνατον οὐδὲ τὸ πῦρ,
ἀλλ' ὡμολόγησας τὸ ὄνομα Κυρίου.
Διὸ στεφανηφόρος ἐν οὐρανοῖς ὑπάρχων,
φύλαττε ἡμᾶς ἐκ πάσης θλίψεως.
Μετάφραση στα νέα ελληνικά:
Χαίρε, Γεώργιε, νέε μάρτυρα του Χριστού,
διότι ντρόπιασες τον τύραννο με σθένος.
Δεν φοβήθηκες τον θάνατο ούτε τη φωτιά,
αλλά ομολόγησες το όνομα του Κυρίου.
Γι' αυτό, καθώς βρίσκεσαι στεφανωμένος στους ουρανούς,

φύλαγε εμάς από κάθε θλίψη.

Αν θέλετε να συνεχίσουμε, μπορώ να:
 Μετατρέψω το ποίημα σε εκκλησιαστικό τροπάριο με συγκεκριμένο ήχο
(π.χ. Πλάγιο του Πρώτου).
 Προσθέσω ιστορικά στοιχεία από το μαρτύριό του στα Ιωάννινα.
 Δημιουργήσω μια μεγαλύτερη προσευχή σε αυτό το γλωσσικό ύφος.
Πείτε μου πώς προτιμάτε να προχωρήσουμε.»
Ακόμα θα μπορούσαμε να ζητήσουμε από την τεχνητή νοημοσύνη να μας
γράψει ένα κείμενο σχετικό με ένα θέμα, για παράδειγμα για την αστυφιλία, και
μάλιστα να ζητήσουμε και το πλήθος των λέξεων
* * *

Από όλα τα ανωτέρω που εξέθεσα, τα οποία αποτελούν μια μικρή εισαγωγή
στο ενδιαφέρον θέμα της τεχνητής νοημοσύνης, μπορεί κανείς να αντιληφθεί το
μέγεθος των δυνατοτήτων που χαρακτηρίζουν την επιστημονική αυτή κατάκτηση.
Όμως, όπως και κάθε τι το καινούριο που έρχεται στη διάβα των αιώνων και
αλλάζει την καθημερινότητα του απλού ανθρώπου, όπως η φωτιά, ο τροχός, το
αυτοκίνητο, το αεροπλάνο, έτσι και η τεχνητή νοημοσύνη προκαλεί ταυτόχρονα με
την αισιοδοξία και ένα φόβο και απορία.

[6]

Βασιλεία
Μάιος 2026