Σημαντική επιβάρυνση έχει υποστεί το κόστος του καλαθιού των ελληνικών νοικοκυριών την τελευταία δεκαετία, καθώς οι τιμές των τροφίμων έχουν αυξηθεί σωρευτικά κατά 36%. Η εξέλιξη αυτή συνδέεται με τις επιπτώσεις της πανδημίας, της ενεργειακής κρίσης και του ισχυρού πληθωριστικού κύματος που ακολούθησε, με τις δαπάνες για τη διατροφή να εξακολουθούν να αποτελούν μία από τις σημαντικότερες επιβαρύνσεις για τον οικογενειακό προϋπολογισμό.

Το συμπέρασμα αυτό προκύπτει από την 21η Έκθεση του ΙΟΒΕ, η οποία εκπονήθηκε για λογαριασμό του Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών Τροφίμων (ΣΕΒΤ) και καταγράφει τόσο την πορεία των τιμών όσο και τη συμβολή της βιομηχανίας τροφίμων στην ελληνική οικονομία.

Δύο διαφορετικές περίοδοι στην εξέλιξη του πληθωρισμού

Η μελέτη ξεχωρίζει δύο διακριτές φάσεις. Την περίοδο 2006-2015, οι τιμές των τροφίμων και των μη αλκοολούχων ποτών αυξήθηκαν συνολικά κατά 14,7%, ακολουθώντας σε μεγάλο βαθμό την πορεία του Γενικού Δείκτη Τιμών Καταναλωτή.

Η εικόνα διαφοροποιείται αισθητά από το 2016 και μετά. Για την περίοδο 2016-2025, οι τιμές των τροφίμων ενισχύθηκαν σωρευτικά κατά 36%, ξεπερνώντας σημαντικά τον γενικό πληθωρισμό, ως αποτέλεσμα των έντονων ανατιμήσεων που προκάλεσαν οι διαδοχικές διεθνείς κρίσεις.

Ανάλογη πορεία καταγράφηκε και στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όπου ο δείκτης τιμών τροφίμων αυξήθηκε κατά 47,3% την περίοδο 2016-2025, έναντι 21,1% την προηγούμενη δεκαετία. Αντίστοιχα, και ο γενικός δείκτης τιμών παρουσίασε μεγαλύτερη άνοδο μετά το 2016.

Διαφορετική ήταν η εικόνα στην κατηγορία των αλκοολούχων ποτών και των προϊόντων καπνού. Στην Ελλάδα, οι τιμές αυξήθηκαν κατά 53,6% την περίοδο 2006-2015, ενώ από το 2016 έως το 2025 η συνολική άνοδος περιορίστηκε στο 16,2%. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αντίθετα, οι αυξήσεις κατανέμονται σχεδόν ισομερώς στις δύο περιόδους.

Πόσα ξόδεψαν οι Έλληνες για τρόφιμα το 2024

Με βάση τα στοιχεία της έρευνας, η μέση μηνιαία κατά κεφαλήν καταναλωτική δαπάνη στην Ελλάδα διαμορφώθηκε το 2024 στα 1.725 ευρώ, παρουσιάζοντας αύξηση 3,6% σε σχέση με το 2023.

Από το ποσό αυτό, τα 356,7 ευρώ αφορούσαν αγορές τροφίμων και μη αλκοολούχων ποτών, έναντι 348,9 ευρώ ένα χρόνο νωρίτερα. Για αλκοολούχα ποτά και προϊόντα καπνού, η αντίστοιχη μηνιαία δαπάνη ανήλθε στα 59,2 ευρώ, από 58,2 ευρώ το 2023.

Συνολικά, η μηνιαία κατά κεφαλήν δαπάνη για τρόφιμα και ποτά διαμορφώθηκε στα 385,3 ευρώ, έναντι 375,8 ευρώ το προηγούμενο έτος. Σε σύγκριση με το 2015, όταν ανερχόταν στα 310,7 ευρώ, η αύξηση αγγίζει το 21,4%.

Το κρέας εξακολουθεί να έχει το μεγαλύτερο μερίδιο στις δαπάνες

Το μεγαλύτερο μέρος των εξόδων για τρόφιμα εξακολουθεί να αφορά το κρέας, με τη μέση μηνιαία δαπάνη να διαμορφώνεται στα 76,1 ευρώ ανά άτομο.

Ακολουθούν τα γαλακτοκομικά προϊόντα με 56,6 ευρώ, ενώ στην τρίτη θέση βρίσκονται τα προϊόντα ψωμιού, αλευριού και δημητριακών, με μέση δαπάνη 48,6 ευρώ τον μήνα.

Ποια προϊόντα ακριβαίνουν και ποια γίνονται φθηνότερα

Η έρευνα αναδεικνύει σημαντικές διαφοροποιήσεις ανά κατηγορία προϊόντων.

Στο ψωμί και τα προϊόντα αρτοποιίας, μετά τις έντονες αυξήσεις του 2022 και του 2023, ο ρυθμός ανόδου επιβραδύνθηκε αισθητά το 2024, με αύξηση μόλις 0,4%, ενώ το 2025 οι τιμές ενισχύθηκαν κατά 2,4%.

Στο νωπό πλήρες γάλα καταγράφηκε μείωση τιμών κατά 4,6% το 2024, ενώ το 2025 οι τιμές επέστρεψαν σε ανοδική πορεία, σημειώνοντας αύξηση 4,2%.

Μεγάλες διακυμάνσεις παρουσίασαν τα έλαια. Έπειτα από τις έντονες ανατιμήσεις της διετίας 2022-2023, οι τιμές αυξήθηκαν περαιτέρω το 2024 κατά 32,4%, λόγω προβλημάτων στην παραγωγή, ενώ το 2025 υποχώρησαν κατά 26,3%.

Αντίθετα, στη ζάχαρη συνεχίστηκε η αποκλιμάκωση, με τις τιμές να μειώνονται κατά 15,6% το 2024 και κατά 13,7% το 2025.

Ο καφές παρέμεινε σε ανοδική τροχιά εξαιτίας των προβλημάτων που καταγράφονται στην παγκόσμια παραγωγή. Αν και το 2024 οι αυξήσεις περιορίστηκαν, το 2025 οι τιμές ενισχύθηκαν εκ νέου κατά 13,8%.

Ανοδική πορεία ακολούθησαν και οι χυμοί φρούτων, με τις αυξήσεις να διαμορφώνονται στο 11,4% το 2024 και στο 5,6% το 2025.

Διπλασιάστηκαν οι εξαγωγές της βιομηχανίας τροφίμων και ποτών μέσα σε μία δεκαετία

Η βιομηχανία τροφίμων και ποτών αποτελεί έναν από τους πιο ισχυρούς εξαγωγικούς κλάδους της ελληνικής οικονομίας, καθώς οι εξαγωγές της διπλασιάστηκαν την τελευταία δεκαετία, φτάνοντας τα 7,4 δισ. ευρώ το 2025 και αντιστοιχώντας στο 15% των συνολικών ελληνικών εξαγωγών. Σχεδόν το 51% της αξίας των εξαγωγών προέρχεται από τα επεξεργασμένα φρούτα και λαχανικά και τα γαλακτοκομικά προϊόντα, ενώ η Ιταλία και η Γερμανία απορροφούν περίπου το 30% των εξαγωγών του κλάδου. Από την άλλη πλευρά, η Ολλανδία και η Γερμανία αποτελούν τις βασικές χώρες προέλευσης των εισαγωγών.

Την ίδια ώρα, ο κλάδος διατηρεί έντονη επενδυτική δραστηριότητα, με τις επενδύσεις να ξεπερνούν το 1 δισ. ευρώ το 2024 και να ανέρχονται συνολικά στα 7,2 δισ. ευρώ για την περίοδο 2015-2024, επιβεβαιώνοντας τη διαρκή προσπάθεια εκσυγχρονισμού και ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας. Παράλληλα, το 2023 η ελληνική βιομηχανία τροφίμων, ποτών και καπνού διέθεσε 56,5 εκατ. ευρώ για Έρευνα και Ανάπτυξη, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 10,5% της συνολικής σχετικής δαπάνης στη χώρα.

Σταθερές οι τιμές στα τυποποιημένα επώνυμα τρόφιμα

Παρά τις διεθνείς αναταράξεις, τις γεωπολιτικές εξελίξεις και τις πληθωριστικές πιέσεις των τελευταίων ετών, η ελληνική βιομηχανία τροφίμων και ποτών συνεχίζει να στηρίζει την εγχώρια αγορά.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΣΕΒΤ, στην κατηγορία των τυποποιημένων επώνυμων τροφίμων ο δείκτης τιμών παρέμεινε ουσιαστικά αμετάβλητος κατά το διάστημα από τον Ιανουάριο του 2025 έως τον Ιούνιο του 2026, γεγονός που, σύμφωνα με τον Σύνδεσμο, αντανακλά την προσπάθεια των επιχειρήσεων να απορροφήσουν σημαντικό μέρος των αυξήσεων προς όφελος των καταναλωτών.

Ο πρόεδρος του ΣΕΒΤ, Ι. Γιώτης, υπογράμμισε ότι ο κλάδος συνεχίζει να αποτελεί βασικό πυλώνα της ελληνικής οικονομίας, στηρίζοντας την απασχόληση, τις εξαγωγές και τις επενδύσεις, ενώ παράλληλα καταβάλλει προσπάθεια να περιορίσει τις επιπτώσεις των ανατιμήσεων στους καταναλωτές.

Από την πλευρά του, ο γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ, Ν. Βέττας, επισήμανε ότι η μελέτη επιβεβαιώνει τη στρατηγική σημασία της βιομηχανίας τροφίμων και ποτών, η οποία διατηρεί υψηλή προστιθέμενη αξία, ενισχύει την εξωστρέφεια της ελληνικής οικονομίας και παρουσιάζει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα απέναντι στις διεθνείς προκλήσεις.